به گزارش نشان تولید، بر اساس تازهترین گزارش «سیمای منابع آب سطحی کشور» که از سوی مرکز ملی مطالعات راهبردی کشاورزی و آب اتاق بازرگانی ایران منتشر شده است، وضعیت منابع آب کشور همچنان تحت تأثیر کاهش بلندمدت بارندگی و فشار بر منابع آبی قرار دارد.
مطابق این گزارش، سرانه آب تجدیدپذیر در ایران حدود یک هزار و ۱۲۰ مترمکعب در سال برآورد شده است در حالی که میانگین جهانی این شاخص حدود پنج هزار و ۴۰۰ مترمکعب است؛ این اختلاف نشان میدهد ایران در زمره کشورهایی با محدودیت منابع آب قرار دارد.
بر همین اساس مقدار منابع آب تجدیدپذیر کشور ۹۷ میلیارد متر مکعب و کسری مخازن منابع آب زیرزمینی هم ۱۴۹ میلیارد مترمکعب گزارش شده است.
بررسی دادههای بارش نشان میدهد میانگین بلندمدت بارندگی کشور حدود ۲۴۰ میلیمتر است. در سال آبی جاری میزان بارندگی نسبت به سال گذشته افزایش یافته و به حدود ۸۷.۸ درصد میانگین بلندمدت رسیده است، اما همچنان از شرایط نرمال فاصله دارد.
بر اساس همین گزارش میزان بارشها نسبت به سال آبی گذشته حدود ۵۸ درصد افزایش داشته است، هرچند این افزایش نتوانسته کمبودهای انباشته سالهای قبل را به طور کامل جبران کند.
از نظر پراکنش جغرافیایی نیز بارندگی در کشور بسیار نامتوازن است؛ بهطوری که مناطق شمالی و حاشیه دریای خزر بیشترین بارش و بخشهای مرکزی و شرقی کشور کمترین میزان بارندگی را دریافت میکنند.
تا آنجا که میزان بارندگی نوار شمالی کشور به ۲۶۴.۳ میلیمتر، شمالغرب در حوضه آبریز دریاچه ارومیه به ۲۷۳.۷ میلیمتر، زاگرس غرب تا نوار جنوبی کشور به ۳۱۶.۵ میلیمتر مناطق کویری مرکزی کشور ۱۱۹.۱ میلیمتر، نوار شرقی در همسایگی با کشورهای پاکستان و افغانستان ۹۴.۶ و ناحیه مرزی شمالشرق کشور هم به ۱۸۴.۴ میلیمتر میرسد که اختلاف اعداد به خوبی فاصله میزان بارندگی در نقاط مختلف ایران را نشان میدهد.
از سوی دیگر بررسی میزان اختلاف بارش استانهای کشور با متوسط بلند مدت نشان می دهد، فقط چهار استان کمتر از ۱۰ درصد اختلاف دارند، در حالی که ۱۳ استان بیش از ۱۰ درصد و ۱۴ استان با مقادیر منفی و قابل توجه این فاصله را حفظ کردهاند.
آخرین وضعیت سدهای کشور
در بخش دیگری از گزارش به وضعیت ذخایر سدهای کشور اشاره شده است. طبق این دادهها، درصد پرشدگی مخازن سدهای مهم کشور در سال آبی جاری حدود یک درصد کمتر از متوسط ۱۰ سال گذشته است. و نکته جالب آنکه در سال آبی گذشته فقط ۵۱ درصد مخازن سدهای کشور پر شده بود که با وجود بارندگی چشم گیر سال جاری این رقم به ۵۹ درصد رسیده است.
در عین حال برخی سدهای مهم با کاهش قابل توجه ذخایر مواجه شدهاند. به طور خاص، مجموع ذخایر سدهای پنجگانه استان تهران و سدهای استان البرز حدود ۵۸ درصد کمتر از مدت مشابه سال گذشته گزارش شده است که نشاندهنده فشار جدی بر منابع تأمین آب در این مناطق است.
بررسی درصد پرشدگی سدهای استانهای تهران و البرز نشان می دهد که در سال آبی گذشته ۲۲ درصد سد لتیان- ماملو پر شده بود که این رقم در سال جاری به ۲۳ درصد رسیده است، همچنین مخزن سد طالقان در سال گذشته ۵۶ درصد پر بود که این رقم امسال به ۲۶ درصد رسیده که فاصله چشمگیری با همدیگر دارند، در مورد سد لار نیز این موضوع صادق است و سال گذشته پنج درصد مخزنز پر بود که این رقم برای امسال به ۲ درصد رسیده و در سد امبیرکبیر که سال قبل ۳۰ درصد مخزن پر بود امسال گزارش ها حکایت از پر بودن ۳۲ درصدی آن دارد.
وضعیت منابع آبی در حوضهها
این گزارش همچنین به وضعیت حوضههای آبریز اشاره میکند. بر اساس دادههای ارائه شده، در برخی استانها بارندگی کمتر از شرایط نرمال ثبت شده است و این وضعیت جمعیتی بیش از ۳۵ میلیون نفر را تحت تأثیر قرار میدهد.
از سوی دیگر، در حوضه آبریز دریای خزر حدود هشت درصد کاهش بارش نسبت به شرایط نرمال مشاهده شده است.
با وجود آنکه درصد تامین بارش کشور در سال جاری به ۸۹.۱ درصد رسیده که از رقم ۸۷.۷ درصد بلند مدت بیشتر به نظر می رسد، اما همچنان نبود تعادل در بارندگی و عدم جبران خشکسالی بلند مدت، خطر کم آبی را از سر کشور دور نکرده است.
کارشناسان معتقدند با توجه به محدودیت منابع آب تجدیدپذیر و کاهش ذخایر سدها، مدیریت مصرف و افزایش بهرهوری آب در بخشهای مختلف بهویژه کشاورزی از مهمترین راهکارهای مقابله با بحران آب در کشور است.
بر اساس این گزارش، تداوم روند فعلی مصرف و کاهش بارندگیها میتواند فشار بیشتری بر منابع آب کشور وارد کند و ضرورت برنامهریزی دقیق برای مدیریت پایدار منابع آبی را دوچندان سازد.
دیدگاهتان را بنویسید