به گزارش نشان تولید، فاطمه جراره عضو هیأت رئیسه کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس شورای اسلامی، با اشاره به انتخاب نخستین رایزنان علمی از میان اعضای هیأت علمی دانشگاههای علوم پزشکی در کشورهای راهبردی از جمله روسیه، بلاروس و برخی کشورهای آسیای میانه، این اقدام را «گامی مهم در جهت بازتعریف دیپلماسی علمی جمهوری اسلامی ایران» ارزیابی کرد.
بازتعریف دیپلماسی علمی؛ تبدیل دانش به یکی از مؤلفههای امنیت و قدرت ملی
نماینده مردم بندرعباس، قشم، ابوموسی، حاجیآباد و بندرخمیر در مجلس شورای اسلامی با تاکید بر اینکه مفهوم دیپلماسی علمی در جهان امروز به یک ابزار راهبردی تبدیل شده است، اظهار داشت: در گذشته علم عمدتاً در فضای دانشگاهی تعریف میشد، اما امروز علم به یکی از مؤلفههای اصلی قدرت ملی، امنیت کشورها و حتی بازدارندگی نرم تبدیل شده است؛ بنابراین حضور فعال در عرصه دیپلماسی علمی یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت راهبردی است.
اساتید علوم پزشکی نقش موثری در دیپلماسی علمی دارند
جراره با اشاره به اهمیت انتخاب اساتید علوم پزشکی برای این مأموریتها افزود: حوزه علوم پزشکی به دلیل ارتباط مستقیم با امنیت زیستی، سلامت عمومی و مدیریت بحرانهای جهانی، از حساسترین حوزههای علمی محسوب میشود. در شرایطی که جهان تجربه بحرانهایی مانند پاندمیها و تهدیدات زیستی را پشت سر گذاشته است، نقش دیپلماسی علمی در این حوزه دوچندان میشود.
روایت علمی در میدان رقابت؛ خنثیسازی تحریمها از طریق شبکههای علمی پایدار
عضو هیأت رئیسه کمیسیون آموزش با تأکید بر اینکه این اقدام نسبت مستقیم با شرایط جنگی و رقابتهای ترکیبی دارد، تصریح کرد: در جنگهای نوین، عرصه اصلی تقابل تنها نظامی نیست، بلکه دانش، فناوری و روایت علمی نیز به میدان رقابت تبدیل شدهاند. در چنین شرایطی، دیپلماسی علمی میتواند نوعی بازدارندگی نرم ایجاد کند و از انزوای علمی کشور جلوگیری نماید. اگر کشورها بتوانند شبکههای علمی فعال و پایدار در سطح منطقهای و بینالمللی ایجاد کنند، عملاً بخشی از فشارهای سیاسی و تحریمی خنثی خواهد شد؛ این همان جایی است که علم به ابزار قدرت ملی تبدیل میشود.
ضرورت قانونگذاری و تعریف شاخصهای سنجش موفقیت
جراره در ادامه با اشاره به نقش مجلس در این حوزه اظهار داشت: مجلس شورای اسلامی و بهویژه کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری وظیفه دارد این سیاست را از سطح یک اقدام اجرایی به یک راهبرد ملی پایدار تبدیل کند. این موضوع نیازمند قانونگذاری دقیق، حمایت بودجهای و نظارت مستمر بر عملکرد رایزنان علمی است. همچنین باید شاخصهای مشخصی برای ارزیابی عملکرد رایزنان علمی تعریف شود تا این سیاست در حد اقدامات تشریفاتی باقی نماند. میزان جذب پروژههای مشترک، توسعه همکاریهای دانشگاهی و انتقال فناوری باید بهعنوان معیارهای اصلی سنجش موفقیت در نظر گرفته شود.
توسعه مدل رایزنی علمی در حوزههای هایتک؛ از هوش مصنوعی تا اقتصاد دانش بنیان
وی در ادامه افزود: ضروری است مسیر ارتباط میان دانشگاه، صنعت و مراکز علمی بینالمللی از طریق این رایزنان تقویت شود تا خروجی این سیاستها به شکل ملموس در اقتصاد دانشبنیان کشور مشاهده گردد. تجربه کشورهای پیشرو نشان میدهد که دیپلماسی علمی زمانی اثربخش است که بهصورت نظاممند و بلندمدت دنبال شود، نه مقطعی و نمادین. از این رو، لازم است این سیاست در حوزههای راهبردی دیگر مانند هوش مصنوعی، فناوریهای نوین و علوم پایه نیز توسعه یابد.
جراره در پایان خاطرنشان کرد: اگر دیپلماسی علمی بهدرستی طراحی و اجرا شود، میتواند ایران را از جایگاه یک کشور صرفاً مصرفکننده فناوری خارج کرده و به بازیگری مؤثر در تولید علم جهانی تبدیل کند؛ جایگاهی که هم در اقتدار ملی و هم در امنیت پایدار کشور نقش تعیینکننده خواهد داشت.
دیدگاهتان را بنویسید