به گزارش نشان تولید، «غلامعلی دهقان»، در پاسخ به پرسشی مبنی بر اینکه تحلیلگران نظامی، پاسخ ایران به جنایت اخیر اسرائیل را معادله جدید امنیتی منطقه توصیف کردهاند؛ این معادله چه ویژگیها و اضلاعی دارد؟ گفت: واقعیت این است که جمهوری اسلامی ایران طی نیمقرن گذشته، فصلهای متفاوتی را در حیات سیاسی خود پشت سر گذاشته است. مرحله نخست، دوران تأسیس نظام بود که با پیروزی انقلاب در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ آغاز شد. این دوره سهساله با چالشهای بزرگی از جمله حرکتهای تجزیهطلبانه در اقصینقاط کشور و آغاز جنگ تحمیلی همراه بود. با این حال، جمهوری اسلامی توانست با تکیه بر وحدت ملی، رهبری فقیدمان امام خمینی (ره) و ایثار نیروهای ارتش و سپاه، دوران هشتساله دفاع مقدس را با موفقیت پشت سر بگذارد. پس از پایان جنگ، شاهد آغاز دوره دوم حیات جمهوری اسلامی بودیم؛ دورهای که میتوان آن را دوران «استقرار و تثبیت نظام سیاسی ایران» در منطقه غرب آسیا یا منطقه خاورمیانه دانست.
کارشناس مسائل سیاسی با بیان اینکه جمهوری اسلامی ایران با شکست صدام حسین توانست جایگاه خود را در منطقه غرب آسیا بیش از پیش تقویت کند، عنوان کرد: پس از سقوط صدام در سال ۱۳۸۱ به دست نیروهای آمریکایی نیز فضای تنفسی بیشتری برای ایران در این منطقه پدید آمد. به تعبیر معروف «عدو شود سبب خیر»؛ رخدادهایی که در ابتدا تهدید به نظر میرسند در گذر زمان به فرصت تبدیل میشوند و راز و رمز آنها بعدها آشکار میشود. چنانکه حافظ نیز میگوید: «باشد اندر پرده بازیهای پنهان، غم مخور.»
ایران پس از جنگ تحمیلی به قدرت برتر منطقهای تبدیل شد
دهقان معتقد است: جمهوری اسلامی پس از مقاومت در جنگ تحمیلی نخست و عبور از پیامدهای آن، بهتدریج به قدرت برتر منطقهای تبدیل شد، به این ترتیب، در مرحله نخست با «تاسیس» نظام روبرو بودیم و در مرحله دوم به مرحله «استقرار» رسیدیم؛ اما از نهم اسفند ۱۴۰۴، ایران وارد مرحله تازهای شده است که میتوان آن را مرحله «تثبیت جمهوری اسلامی در سطح روابط بینالملل و در عرصه جهان معاصر» دانست.
به تراز قدرت جهانی دست یافتهایم/حاکمیت ملی خود را به اثبات رساندیم
وی خاطرنشان کرد: در مرحله نخست، یعنی دوران تأسیس، ما حاکمیت ملی خود را به اثبات رساندیم و در مرحله استقرار نیز، پس از شکست صدام حسین، استقرار خود را در غرب آسیا تثبیت کردیم. اکنون در جریان «جنگ تحمیلی سوم» و در پی دفاعی قهرمانانه و کمنظیر در برابر ابرقدرت آمریکا و متحد استراتژیک او یعنی اسرائیل، توانستهایم در عرصه روابط بینالملل نیز جایگاه خود را تثبیت کنیم. ما با گذر از مرحله قدرت منطقهای، اکنون به تراز قدرت جهانی دست یافتهایم؛ فرصتی بیبدیل و مغتنم که میبایست قدر آن را برشمرد.
در مسائل منطقهای و بینالمللی رویکرد منفعلانه نداریم
این مدرس تاریخ با بیان اینکه یکی از مختصات وضعیت جدید ایران، یعنی مرحله تثبیت در عرصه روابط بینالملل، آن است که جمهوری اسلامی در مسائل منطقهای و بینالمللی دیگر رویکردی منفعلانه ندارد، گفت: به بیان دیگر، قرار نیست دست روی دست بگذاریم و اجازه دهیم اسرائیل و آمریکا هر زمان که بخواهند، ما یا یکی از متحدان راهبردیمان ـ مانند حزبالله لبنان ـ را تهدید یا مورد تجاوز قرار دهند.
ابزار تحریم، سیاستی بدون هزینه و تبعات، برای طراحان آن نخواهد بود
دهقان با اشاره به اینکه ابعاد این وضعیت جدید زمانی روشنتر میشود که به مدیریت گلوگاه حیاتی اقتصاد جهان، یعنی تنگه هرمز، در همان اوایل جنگ توجه کنیم، یادآور شد: همانگونه که تحریمها برای کشور ما هزینهها و مشکلاتی ایجاد کرد، تصمیم و نحوه اقدام ایران در قبال تنگه هرمز نیز پیامدهایی برای کشورهای تحریمکننده داشت و این پیام را منتقل کرد که ابزار تحریم، سیاستی بدون هزینه و تبعات برای طراحان آن نخواهد بود.
معادلات امنیتی، دفاعی و تهاجمی منطقه را تعیین میکنیم
وی با بیان اینکه جمهوری اسلامی در این مرحله از تثبیت، با عملیاتهای دلاورانه خود نشان داد که این ما هستیم که معادلات امنیتی، دفاعی و حتی تهاجمی منطقه را تعیین میکنیم، افزود: آنچه دلاورمردان ما در سپاه پاسداران و ارتش به نمایش گذاشتند، جلوهای دیگر از اقتدار ایرانیان در گام سومِ حیات نظام جمهوری اسلامی است؛ مرحلهای که میتوان آن را «تثبیت جایگاه جمهوری اسلامی در عرصه جهانی» نامید.
حمایت از متحدانمان را طبیعی و راهبردی میدانیم
تحلیلگر مسائل سیاسی درباره حمایت ایران از یکی از متحدان منطقه ای خود در لبنان در چارچوب «وحدت ساحات»، گفت: جمهوری اسلامی ایران خود را میراثدار تمدن ایران باستان و دوران اسلامی میداند. در دوران باستان، نفوذ و قلمرو ایران از کشمیر در شرق تا سواحل مدیترانه گسترده بود و در گسترهای از سمرقند، بخارا و بیشکک تا کاشغر در چین امروز و از سوی دیگر تا یمن، قدرت و نفوذ تاریخی داشتیم. از این رو، ما خود را وارث تمدنی میدانیم که در طول تاریخ، از شرق تا غرب، همواره حامیان فراوانی داشته است.
دهقان تاکید کرد: در دوره اسلامی نیز ایران جایگاه ممتازی داشت. اندیشمندان و چهرههای برجسته علمی و فرهنگی در این گستره تاریخی آوازهای بلند یافتند و توانستند فرهنگ ایرانی را به اقصی نقاط این حوزه تمدنی و حتی فراتر از آن منتقل کنند. بزرگانی چون ابنسینا، رازی و خوارزمی در عرصه علم و نیز چهرههای درخشان ادب فارسی همچون سعدی، حافظ، فردوسی، خیام و مولانا، در بیرون از مرزهای ایران نیز میدرخشیدند.
وی با تاکید بر اینکه امروز نیز با تکیه بر همین پیشینه درخشان، جمهوری اسلامی نمیتواند نسبت به ملتها و جریانهایی که از نظر فکری و سیاسی به آن نزدیک هستند بیتفاوت باشد، بیان کرد: ما در واقع در حال بازآفرینی ظرفیتهای تمدنی ایران باستان و احیای قدرت علمی و فرهنگی دوره اسلامی هستیم. از این رو طبیعی است که نسبت به مردمانی که در گستره تاریخی از کشمیر تا مدیترانه قرار دارند، احساس پیوند، دلبستگی و همبستگی عاطفی و فرهنگی داشته باشیم.
کارشناس مسائل سیاسی اظهار کرد: از آنجا که بخش قابلتوجهی از این مناطق در حوزه نفوذ تاریخی ما قرار داشتهاند و امروز نیز تحت عنوان «محور مقاومت» به دنبال احیای افتخارات گذشته هستند، حمایت ایرانیان از این متحدان، امری طبیعی و راهبردی است. این همان مفهومی است که در ادبیات سیاسی با عنوان «وحدت میدانها» یا «وحدت ساحات» شناخته میشود؛ نمونه بارز آن، حمایت از مجاهدان لبنانی – اعم از شیعه و سنی – و تمامی جریانهای ضدامپریالیستی در منطقه است.
دهقان تصریح کرد: این مسیر با قوت ادامه خواهد داشت و جبهه مقاومت میبایست با اعتمادبهنفس بالا، اندیشههای متعالی خود را به پیش ببرد تا منطقه غرب آسیا از سلطه و نفوذ آمریکا و اسرائیل پاک شود. چشمانداز این هدف اکنون با برخورد کوبنده و قاطع جمهوری اسلامی ایران با بیگانگان در منطقه، بیش از هر زمان دیگری هویدا شده است.
قدرت نظامی خود را به رخ دشمنان آمریکایی و صهیونیستی کشاندیم
وی در پاسخ به این پرسش که با وجود ادعای ترامپ مبنی بر اینکه ایران قدرت آتش خود را پس از جنگ بازسازی کرده است، سخن او که میگوید “حالا که موشکهایتان را شلیک کردید، بیایید مذاکره کنید” بیانگر چه واقعیتی است؟ گفت: واقعیت این است که جمهوری اسلامی ایران موفق شد قدرت نظامی خود را به رخ دشمنان آمریکایی و صهیونیستی بکشاند.
شنیدههای ترامپ با واقعیتهای میدانیِ جنگ، فرسنگها فاصله دارد
این مدرس تاریخ ادامه داد: آنان که تحت تأثیر تبلیغات مخالفان جمهوری اسلامی بودند، تصور نادرستی از جامعه ایران داشتند. این جریانات که عمدتاً متأثر از فضای مجازی و پروپاگاندای شبکههای سیاسیِ همسو با موساد و سلطنتطلبان بودند، توانستند با اغراق و سیاهنمایی، تصویری کاذب از ایران برای ترامپ ترسیم کنند؛ گویی ایران در نهایت ضعف قرار دارد و با یک اقدام نظامی، دچار فروپاشی میشود.
دهقان معتقد است: ایرانیان در دفاع ۴۰ روزه اخیر نشان دادند که آنچه ترامپ از زبان نتانیاهو و جریانهای ضدانقلاب شنیده بود، با واقعیتهای میدانیِ جنگ و اقتدار جامعه ایرانی فرسنگها فاصله دارد.
وی خاطرنشان کرد: ترامپ پس از مدتی به قدرت آتش ایران پی برد، اما برای او بسیار دیر شده بود. او به دلیل تصمیم شتابزده خود، بخش مهمی از اعتبارش را در جامعه آمریکا و در میان رأیدهندگانش از دست داد. ترامپ به چشم خود دید که دهها نظامی آمریکایی کشته یا بهشدت زخمی شدند.
تحلیلگر مسائل سیاسی گفت: ترامپ همچنین مشاهده کرد که پرندههای جاسوسی و سامانههای گرانقیمت آمریکایی، از جمله هواپیماهای آواکس با ارزشی حدود ۶۰۰ میلیون دلار، چگونه با پهپادهای ایرانیِ بهمراتب ارزانتر، با هزینهای حدود ۲۰ هزار دلار، دچار آسیب جدی یا انهدام شدند. اقدام بزرگ ایرانیان این بود که در یک معادله نظامی، توانستند تجهیزاتی را که برای تولید و بهکارگیری آنها چندین هزار برابر هزینه شده بود، متوقف کنند و در مواردی خسارتهای سنگینی به آنها وارد آورند. نمونه روشن آن، همین ضربه مؤثر به هواپیمای آواکس ۶۰۰ میلیون دلاری با پهپادی ۲۰ هزار دلاری بود؛ موضوعی که نسبت هزینه و کارآمدی دو طرف را بهخوبی نشان میدهد.
دهقان خاطرنشان کرد: ترامپ با چشم خود دید که چگونه رادارهای بزرگ و چندین میلیارد دلاری آمریکا در کشورهایی که میزبان پایگاههای نظامی این کشور بودند، در همان ۴۸ ساعت نخست جنگ از چرخه اثرگذاری خارج شدند. مهمترین نمونه آن، رادار مستقر در پایگاه العدید قطر بود که از همان ابتدای درگیری، کارایی راهبردی خود را از دست داد.
ترامپ در پی یافتن راهی آبرومندانه برای خروج از جنگ است
وی بیان کرد: در مجموع طبیعی است که ترامپ اکنون واقعبینتر شده و بر سر عقل آمده باشد؛ زیرا تداوم رویکرد پیشین، برای جامعه آمریکا یک فاجعه خواهد بود. به نظر میرسد او با درک جدیدی از معادلات قدرت مواجه شده و در پی یافتن راهی آبرومندانه برای خروج از این منازعه است تا بتواند توافقی را به افکار عمومی آمریکا ارائه دهد.
کارشناس مسائل سیاسی عنوان کرد: البته هنوز نشانههایی از قلدری و زیادهخواهی در کلام ترامپ دیده میشود؛ از این رو امیدواریم با ایستادگی جامعه ایران، تابآوری ملی و تداوم مجاهدتهای ارتش و سپاه که تاکنون پیروزیهای چشمگیری را رقم زدهاند، ترامپ به بنبستی کامل برسد و از طرح خواستههای غیرمنطقی خود دست بردارد.
دستیابی به صلح عزتمندانه کمتر از پیروزی نظامی شجاعانه نیست
دهقان در پاسخ به این پرسش که آیا آمریکا و اسرائیل با استفاده از فضای آتشبس بهتدریج خطوط قرمز را جابجا کرده و افکار عمومی را فریب میدهند، گفت: همه جنگها در نهایت روزی به پایان میرسند. در عین حال نباید فراموش کرد که دیپلماسی و جنگ دو روی یک سکه در سیاست خارجی هر کشور هستند. از این رو، دستیابی به یک صلح عزتمندانه که در آن خواستههای برحق نیز تأمین شود، میتواند اقدامی مفید و ارزشمند باشد و حتی کمتر از یک پیروزی نظامی شجاعانه نیست.
وی افزود: آنچه جمهوری اسلامی پس از جنگ ۴۰ روزه انجام داد، در عمل نشان داد که میتوان در کنار مقاومت در میدان، از مسیر دیپلماسی نیز برای تثبیت دستاوردها بهره گرفت و این رویکرد را بهطور عملی به اثبات رساند.
قدرت واقعی ما در میدان شکل میگیرد و در میز مذاکره به طرف مقابل تفهیم میشود
جمهوری اسلامی آنچه را که آمریکاییها در میدان جنگ نتوانستند به دست آورند، از طریق دیپلماسی واگذار نخواهد کرد این مدرس تاریخ یادآور شد: همانگونه که آقای قالیباف، رئیس مجلس، تأکید کرده است قدرت واقعی ما در میدان شکل میگیرد و در میز مذاکره این قدرت به طرف مقابل تفهیم میشود. به بیان دیگر، جمهوری اسلامی توان بازدارندگی و قدرت خود را از طریق توان دفاعی و موشکی اعمال میکند و در مذاکرات، همین پشتوانه قدرت مبنای گفتوگو قرار میگیرد.
دهقان با تاکید بر اینکه جمهوری اسلامی قطعاً آنچه را که آمریکاییها در میدان جنگ نتوانستند به دست آورند، از طریق دیپلماسی واگذار نخواهد کرد و تاکنون نیز این موضوع را در عمل نشان داده است، عنوان کرد: در عین حال میتوان بازی دیپلماسی را بهگونهای طراحی کرد که بیشترین امتیاز به دست آید و هزینهها به حداقل برسد.
ترامپ، زبان قدرت بیش از هر زبان دیگری میفهمد
وی تصریح کرد: به نظر میرسد حتی تحرکات نظامی اخیر ایران نیز در راستای تقویت دست دیپلماسی کشور صورت گرفته است؛ زیرا در مناسبات بینالمللی، بهویژه در نگاه غرب و بهخصوص شخص ترامپ، زبان قدرت بیش از هر چیز دیگری فهم میشود. هنوز تصویر برخورد ترامپ با زلنسکی در جریان تنش با روسیه از یاد نرفته است؛ جایی که او با لحنی تحقیرآمیز به رئیسجمهور اوکراین گفت در این منازعه هیچ برگ برندهای در اختیار ندارد.
تحلیلگر مسائل سیاسی گفت: واقعیت این است که جمهوری اسلامی ایران به ترامپ ثابت کرد که از برگهای برنده متعددی برخوردار است؛ موضوعی که در عمل نیز به اثبات رسیده است. از این رو، ترامپ باید بداند که خیر و صلاح همگان، از جمله شخص او، در تمکین به شروط ایران نهفته است. بهرسمیت شناختن مدیریت ایران بر تنگه هرمز، رفع محاصره دریایی و آزادسازی داراییهای مالی ایران، گامهای ضروری است. پس از تحقق این موارد است که جمهوری اسلامی، مطابق مواضع پیشین خود، میتواند در مراحل بعدی پیرامون مسئله هستهای و غنیسازی اورانیوم وارد گفتوگو شود.
قدرت ایران در میدان نبرد، دست برتر ما را در عرصه دیپلماسی تضمین کرد
در نهایت، قدرت ایران در میدان نبرد، دست برتر ما را در عرصه دیپلماسی تضمین کرده است. این دستاورد مرهون رهبری مدبرانه، رشادتهای دلاورمردان ارتش و سپاه و تلاشهای دولت خدمتگزار است؛ مجموعهای که در رأس آن دکتر مسعود پزشکیان با مدیریتی منسجم، نقش کلیدی در پشتیبانی و اداره امور کشور ایفا کرده است.
دیدگاهتان را بنویسید