۱۲۰ هزار بیمار ام‌اس در کشور؛

خودکفایی ایران در تولید داروهای حیاتی، لنگرگاه آرامش بیماران

به گزارش نشان تولید، بیماری ام‌اس یا مالتیپل اسکلروزیس، به عنوان یک بیماری خودایمنی مزمن، زمانی رخ می‌دهد که سیستم ایمنی بدن به اشتباه به غلاف محافظ اعصاب در مغز و نخاع حمله می‌کند؛ این حملات منجر به اختلال در ارسال پیام‌های عصبی می‌شود و می‌تواند طیف گسترده‌ای از علائم جسمی و حرکتی را برای فرد ایجاد کند که در صورت عدم کنترل، پیش‌رونده خواهد بود.

در دهه‌های اخیر، آمار ابتلا به این بیماری در ایران روندی صعودی داشته است و متأسفانه بیشترین شیوع آن در میان گروه سنی ۲۰ تا ۴۰ سال مشاهده می‌شود؛ این موضوع، ام‌اس را از یک چالش صرفاً پزشکی به یک دغدغه اجتماعی و اقتصادی تبدیل کرده است، چرا که نیروی کار جوان کشور را در معرض محدودیت‌های حرکتی و ناتوانی‌های مقطعی قرار می‌دهد.

با وجود ماهیت مزمن این بیماری، پیشرفت‌های علمی در سال‌های اخیر تعریف زندگی با ام‌اس را تغییر داده است؛ امروز دیگر این بیماری به معنای پایان فعالیت‌های اجتماعی یا فلج شدن نیست، بلکه با تشخیص زودهنگام و مدیریت صحیح دارویی، اکثر بیماران می‌توانند یک زندگی تقریباً عادی را تجربه کنند و به اهداف شخصی و حرفه‌ای خود دست یابند.

یکی از بزرگ‌ترین دغدغه‌های بیماران در سراسر جهان، دسترسی به داروهای تعدیل‌کننده سیستم ایمنی است که قیمت‌های بسیار بالایی دارند؛ ایران در این حوزه توانسته است با تکیه بر دانش بومی، گام‌های بلندی بردارد و بسیاری از داروهای پیشرفته و بیوتکنولوژی را که پیش از این تنها در انحصار چند کشور غربی بود، در داخل کشور تولید و عرضه کند.

با توجه به اهمیت موضوع ۳۰ می برابر با ۹ خرداد ماه روز جهانی ام‌اس نامگذاری شده است که با توجه به شرایط برای این روز شعاری در نظر گرفته می شود که کنترل ام‌اس با تاب‌آوری در بحران شعار امسال تعیین شده است.

۱۲۰ هزار بیمار ام اس در کشور؛ دو سوم بانوان هستند

به گفته عبدالحسین هوشمند مدیرعامل انجمن بیماران ام اس، ۵۶ انجمن ام اس در کشور فعال است و تعداد بیماران مبتلا در کشور به ۱۲۰ هزار نفر می رسد که دو سوم آنها را بانوان تشکیل می دهند، ۴۲ هزار بیمار در تهران هستند و شهرهای تهران، فارس، اصفهان، آذربایجان شرقی و خراسان رضوی به ترتیب بیشترین بیماران را دارند.

هوشمند تأکید کرد: ۹۰ درصد داروی ام اس بیماران در داخل تولید می‌شود و ۹۵ درصد بیماران تحت پوشش داروهای داخلی هستند، برای تمام موارد داروهای خارجی، داخلی آن هم موجود است.

نقش آگاهی‌بخشی؛ علائم هشداردهنده‌ای که باید جدی گرفته شوند

فرهاد عسگری متخصص مغز و اعصاب و پژوهشگر حوزه بیماری‌های خودایمنی، تاکید کرد: آگاهی‌بخشی عمومی و حمایت‌های دولتی در بخش دارو، دو کلید اصلی برای مدیریت بحران ام‌اس در جامعه ایران به شمار می‌روند که باید بیش از پیش تقویت شوند.

وی با بیان اینکه بیماری ام‌اس در هر فرد به شکلی متفاوت ظاهر می‌شود و ما با مفهومی به نام بیماری هزار چهره روبرو هستیم، افزود: تشخیص اولیه بسیار حیاتی است، زیرا شروع زودهنگام درمان می‌تواند از تخریب‌های غیرقابل بازگشت سیستم عصبی جلوگیری و کیفیت زندگی بیمار را در دهه‌های آینده تضمین کند.

این متخصص مغز و اعصاب با اشاره به علائم هشداردهنده افزود: تاری دید ناگهانی، دوبینی، ضعف در اندام‌ها، اختلال در تعادل و مورمور شدن دست و پا که بیش از ۲۴ ساعت طول بکشد، باید جدی گرفته شوند. البته این علائم همیشه به معنای ام‌اس نیستند، اما بررسی توسط متخصص و انجام ام‌آرآی (MRI) برای رد یا تایید بیماری در مراحل اولیه ضروری است.

وی در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت دارویی کشور در حوزه ام اس، خاطر نشان کرد: خوشبختانه ایران در حوزه تولید داروهای ام‌اس در سطح دنیا حرف‌های زیادی برای گفتن دارد؛ ما امروز تقریباً تمامی دسته‌های دارویی، از داروهای تزریقی خط اول گرفته تا داروهای خوراکی نوین و آنتی‌بادی‌های مونوکلونال را توسط شرکت‌های دانش‌بنیان داخلی تولید می‌کنیم.

عسگری ادامه داد: داروهای تولید داخل از نظر اثربخشی و ایمنی با نمونه‌های خارجی برابری می‌کنند و تحت نظارت‌های دقیق سازمان غذا و دارو هستند، وجود این داروها در بازار داخلی باعث شده است که حتی در دوران سخت‌ترین تحریم‌ها، بیماران ما با بحران کمبود داروهای اساسی روبرو نشوند و درمان آن‌ها با وقفه مواجه نشود.

صرفه‌جویی ارزی و کاهش هزینه برای بیمار با اتکا به تولید داخلی

وی ادامه داد: کاهش وابستگی به واردات دارو، نه تنها باعث صرفه‌جویی ارزی کلانی برای کشور شده، بلکه قیمت نهایی دارو را برای بیمار به شدت کاهش داده است؛ با حمایت‌های بیمه‌ای، بسیاری از این داروها با هزینه بسیار اندک یا حتی رایگان در اختیار بیماران قرار می‌گیرد که این یک امتیاز بزرگ در نظام سلامت ما است.

وی درباره داروهای نوین خوراکی نیز خاطرنشان کرد: در گذشته بیماران ناچار بودند هفته‌ای چند بار تزریق‌های دردناک را تحمل کنند، اما اکنون داروهای خوراکی با تکنولوژی بالا در داخل تولید می‌شوند که بیمار تنها با خوردن یک قرص در روز، بیماری خود را کنترل می‌کند. این تغییر در شیوه مصرف، تأثیر بسزایی در بهبود روحیه و پذیرش درمان توسط بیماران داشته است.

عسگری در خصوص عوارض جانبی داروها توضیح داد: هر داروی موثری قطعاً عوارضی دارد، اما وظیفه ما به عنوان پزشک، انتخاب دارویی است که بیشترین سود و کمترین ضرر را برای بیمار داشته باشد. پایش منظم آزمایشگاهی و ارتباط مداوم بیمار با پزشک کمک می‌کند تا عوارض احتمالی در همان مراحل اولیه شناسایی و مدیریت شوند.

این متخصص مغز و اعصاب به موضوع درمان‌های شخصی‌سازی شده اشاره کرد و گفت: ما دیگر برای همه بیماران یک نسخه واحد نمی‌پیچیم، با توجه به شدت بیماری، سبک زندگی و حتی برنامه‌های آینده بیمار برای بارداری یا اشتغال، نوع دارو را انتخاب می‌کنیم، این رویکرد علمی باعث شده است که میزان موفقیت درمان‌ها در سال‌های اخیر به شدت افزایش یابد.

نقش سبک زندگی؛ دارو به تنهایی معجزه نمی‌کند

وی با اشاره به اهمیت سبک زندگی در خصوص بیماری ام اس، تاکید کرد: دارو به تنهایی معجزه نمی‌کند، بیمار مبتلا به ام‌اس باید در کنار مصرف منظم دارو، به تغذیه سالم، دوری از دخانیات و کنترل استرس توجه ویژه‌ای داشته باشد؛ مصرف ویتامین دی (D) تحت نظر پزشک نیز به عنوان یک مکمل دفاعی در برابر حملات ام‌اس بسیار توصیه می‌شود.

عسگری بر نقش ورزش‌های اصلاحی تأکید کرد و گفت: فعالیت بدنی منظم، به ویژه شنا و یوگا، به حفظ قدرت عضلانی و تعادل بیمار کمک می‌کند و ما به بیماران توصیه می‌کنیم که خود را در خانه محبوس نکنند؛ حرکت و پویایی، مکمل اصلی داروهای شیمیایی است که می‌تواند از خستگی مفرط ناشی از بیماری جلوگیری کند.

وی با انتقاد از برخی تبلیغات در فضای مجازی اظهار کرد: متأسفانه برخی افراد سودجو با ادعای درمان قطعی ام‌اس از طریق طب سنتی یا رژیم‌های عجیب، بیماران را از مسیر درمان اصلی منحرف می‌کنند؛ قطع داروهای تخصصی بدون نظر پزشک، ریسک حملات شدید و فلج‌کننده را به شدت افزایش می‌دهد و نباید فریب این تبلیغات را خورد.

این متخصص به موضوع ازدواج و بارداری در بیماران ام‌اس پرداخت و خاطرنشان کرد: ام‌اس مانعی برای ازدواج یا فرزندآوری نیست، با مدیریت صحیح دارویی و مشورت با پزشک، زنان مبتلا به ام‌اس می‌توانند بارداری‌های موفقی داشته باشند؛ داروهایی هستند که در دوران بارداری ایمن هستند یا می‌توانیم زمان‌بندی درمان را به گونه‌ای تنظیم کنیم که خطری جنین را تهدید نکند.

عسگری درباره سلامت روان بیماران گفت: افسردگی و اضطراب در بیماران ام‌اس شایع است که بخشی از آن به دلیل تغییرات بیولوژیک مغز و بخشی به دلیل ترس از آینده است؛ در تیم‌های درمانی باید از روانشناسان کمک گرفته شود، زیرا یک بیمار امیدوار و با روحیه، پاسخ بسیار بهتری به دارو می‌دهد.

نقش خانواده؛ خستگی ام‌اس تمارض نیست

وی، نقش خانواده را در حمایت از این بیماران حیاتی دانست و افزود: خانواده‌ها باید درک کنند که خستگی در ام‌اس یک تمارض نیست، بلکه یک نشانه واقعی بیماری است؛ ایجاد فضای آرام در خانه و همراهی با بیمار در مراحل درمان، می‌تواند استرس را که محرک اصلی حملات جدید است، به حداقل ممکن برساند.

این پزشک متخصص در خصوص پیشرفت‌های تحقیقاتی در ایران بیان کرد: دانشمندان ایرانی در حال حاضر بر روی روش‌های نوین مانند سلول‌های بنیادی و داروهای بازسازی‌کننده میلین کار می‌کنند؛ اگرچه این روش‌ها هنوز به صورت عمومی در دسترس نیستند، اما افق‌های روشنی را برای درمان‌های قطعی‌تر در آینده ترسیم کرده‌اند.

وی با اشاره به اهمیت تشکیل پرونده در انجمن‌های حمایتی گفت: انجمن ام‌اس ایران نقش بسیار مهمی در آموزش و تأمین برخی نیازهای جانبی بیماران دارد و عضویت در این نهادها به بیماران کمک می‌کند تا از تجربیات همسالان خود استفاده کنند و احساس تنهایی در مسیر درمان نداشته باشند.

این متخصص به بیماران توصیه کرد و گفت: بزرگ‌ترین دشمن شما ترس و ناامیدی است؛ علم پزشکی امروز به قدری پیشرفت کرده که ابزارهای قدرتمندی در اختیار قرار داده است؛ بیماران باید به کادر درمان اعتماد کنند، داروهای تولید داخل را با اطمینان مصرف کنند و اجازه ندهند که ام‌اس فرمان زندگی آنها را به دست بگیرد.